در همه 15 سالی که در زمینه مشاوره مهاجرت فعالیت کردهایم برای مخاطبین ما اهمیت داشته است، ولی با توجه به سختتر شدن شرایط اقتصادی برای هموطنانمان در چند سال گذشته، پاسخ به این سؤال که چگونه هزینه اولیه مهاجرت را برآورد کنیم یکی از مهمترین قدمها در مسیر مهاجرت به خارج از کشور فارغ از نوع مهاجرت یعنی تحصیل یا کاری تبدیل شده است.
حالا ما قصد داریم بر اساس تجربه خودمان و همچنین موکلینی که با کمک ما به خارج از کشور مهاجرت کردهاند، نحوه محاسبه هزینههای مهاجرت به خارج از کشور را بهخصوص در شروع فرآیند و سالهای اولیه مورد بررسی قرار دهیم. سعی کردهایم در نگارش این مقاله از بهروزترین اطلاعات وبسایتهای معتبر جهانی مثل Numbeo و اطلاعات مربوط به World Bank و همینطور از سایتهای معتبر کاریابی بینالمللی و سایت دانشگاههای کشورهای مختلف برای دقت بیشتر مقاله استفاده کنیم.
جدول محتوا
چرا برآورد کردن هزینههای اولیه مهاجرت اهمیت دارد؟
بر اساس آماری که World Bank یا همان World Bank در سال 2025 منتشر کرده است، بیش از 65 درصد مهاجران بهخصوص در سال اول با چالشهای مالی پیشبینینشدهای روبهرو بودهاند، چالشهایی که عمدتاً باعث شکست در مسیر مهاجرت یا بروز مشکلات عدیدهای برای مهاجران بوده است. در این بخش قصد داریم به این مسئله بپردازیم که چرا نیاز داریم پیش از شروع روند مهاجرت هزینههای اولیه آن را برآورد کنیم.
دلیل اول: تصمیمگیری آگاهانه
بسیاری از متقاضیان ایرانی صرفاً بر اساس توصیه دوستان و آشنایان نسبت به انتخاب کشور یا مسیر مهاجرتی یا حتی موسسهای که بتواند به آنها خدمات مربوط به مهاجرت را ارائه کند را انتخاب میکنند و بدون در نظر گرفتن هزینههای واقعی مهاجرت و عدم آگاهی از هزینههای پنهانی مهاجرت که معمولاً باعث از دست رفتن سرمایه این افراد میشود، نسبت به انتخاب مسیر و مقصد و روش مهاجرتی اقدام میکنند. داشتن یک تخمین درست و واقعی از میزان هزینههای مهاجرت بهخصوص برای متقاضیان ایرانی میتواند باعث افزایش شانس موفقیت در مسیر مهاجرت به واسطه برخورداری از دانش کافی در این حوزه باشد و چالشهای احتمالی از مواجهه با هزینههای پیشبینینشده را از بین خواهد برد.
دلیل دوم: افزایش شانس ویزا
بر اساس تجربهای که در این چند سال گذشته داشتهایم، دانشجویان زیادی را دیدهایم که بدون پیشبینی افزایش قیمت نرخ ارز یا افزایش هزینههای مربوط به دانشگاه یا حتی هزینههای زندگی در میانه راه مهاجرت خود با چالشهایی مذکور روبهرو شدند و طبیعتاً در نگاه افسر ویزای کشورهای مختلف این چالشها دلیلی برای ارائه نامههای تمکن با مبالغ کمتر از حد نیاز سفارتها وجود ندارد، یعنی مثلاً متقاضی که حدوداً 500 میلیون تومان به عنوان تمکن مالی در اختیار دارد، در زمانی که قصد دارد نسبت به دریافت ویزای دانشجویی کشوری مثل هلند اقدام کند، نمیتواند انتظار داشته باشد که ارزش یورو در حین پروسه 30 درصد افزایش یابد، ولی میزان تمکن او همان مبلغ 500 میلیون تومان ثابت مانده باشد. طبیعی است که برآورد درست از میزان هزینهها میتواند به طور مستقیم باعث بهبود مدارک مالی متقاضیان و در نتیجه افزایش شانس دریافت ویزا برای این افراد گردد.
دلیل سوم: کاهش استرس
همیشه شاهد آن بودهایم که مهاجرانی که بودجه محدودی برای مهاجرت از ایران دارند، بلافاصله پس از حضور در کشور مقصد و شروع به صرف هزینه در این کشور، قیمت همه اجناس مورد نیاز خود را به ریال تبدیل کرده و با توجه به کمارزش بودن ریال در مقابل ارزهای خارجی به سرعت دچار استرس میشوند، مثلاً وقتی در یک فروشگاه حتی یک بطری آب معدنی را به قیمت چند دلار برمیدارند و آن را با قیمت این محصول در ایران مقایسه میکنند، تصور میکنند که اگر به همین نحو خرج کردن را ادامه دهند به زودی منابعشان شروع به تمام شدن میکنند. یکی از مزایایی که برآورد درست از هزینههای مهاجرت برای متقاضیان دارد، کاهش استرسی است که یقیناً با ورود به کشور مقصد پس از چند روز خود را در اولین خرید در این کشورها آشکار میسازد.
دستهبندی هزینههای اولیه مهاجرت
برای آنکه بتوانیم تخمین درستی از میزان هزینهها در فرآیند مهاجرت داشته باشیم، باید در ابتدا این هزینهها را به درستی بشناسیم. معمولاً متقاضیان ایرانی از لحظه تصمیمگیری تا لحظه موفقیت در کشور مقصد ملزم به پرداخت هزینههای زیادی هستند، ولی میتوانیم این هزینهها را برای شناسایی بهتر به دستههای زیر تقسیمبندی کنیم.
هزینههای پیش از مهاجرت
این هزینهها شامل هزینههایی است که متقاضیان پیش از ورود به کشور مقصد پرداخت میکنند. این هزینهها معمولاً شامل هزینههای مربوط به ترجمه مدارک، هزینههای مربوط به آزمونهای زبان، هزینههای مربوط به اپلای دانشگاه یا جاب آفر، هزینههای مربوط به ویزا و غیره میشود.
هزینههای پس از مهاجرت
این هزینهها شامل هزینههایی است که متقاضیان پس از ورود به کشور مقصد پرداخت میکنند. این هزینهها معمولاً شامل هزینههای زندگی، هزینههای تحصیل یا کار، هزینههای بیمه، هزینههای حملونقل و غیره میشود.
راهکارهای کاهش هزینههای مهاجرت
حالا که به بررسی هزینههای مهاجرت پرداختیم، باید به راهکارهایی برای کاهش این هزینهها نیز بپردازیم. راهکارهایی که میتواند به طور مستقیم باعث کاهش هزینههای مهاجرت به خارج از کشور شود.
راهکار اول: اقدام شخصی
بسیاری از متقاضیان ایرانی بدون استفاده از خدمات مؤسسات مهاجرتی اقدام به مهاجرت از کشور میکنند. بنابراین اگر فکر میکنید امکان مکاتبه با دانشگاهها یا کارفرمایان خارجی را دارید و یا حداقل زبان و حوصله کافی برای انجام امور مربوط به مهاجرت خود را دارید، میتوانید به طور شخصی و بر اساس آموزشهای موجود در اینترنت و تجربه دانشجویان ایرانی برای مهاجرت تحصیلی و افرادی که موفق به اخذ ویزای کار شدند، مسیر مهاجرت خود را هموار کنید. این روش میتواند بین 1000 تا 2000 دلار از مجموع هزینههای مهاجرت شما به کشور مقصد بکاهد.
راهکار دوم: استفاده از بورسیهها
برای متقاضیان مهاجرت تحصیلی به خارج از کشور یکی از بهترین راهکارها برای کاهش هزینهها استفاده از بورسیههایی است که معمولاً همه دانشگاههای کشورهای خارجی به دانشجویان ارائه میدهند. حتی گرانقیمتترین دانشگاههای جهان نیز برای گرانترین دورههای تحصیلی خود چند مورد بورسیه تحصیلی برای کاهش هزینههای دانشجویان خارجی در وبسایت خود ارائه میدهند. بنابراین سعی کنید حتیالامکان برای دورههایی اقدام کنید که یا شما را به طور کامل برای پرداخت شهریه بورسیه کنند یا حداقل بخشی از شهریه شما را به عنوان بورسیه کاهش دهند. نمونههای بارزی از بورسیههای معتبر در کشورهای مختلف جهان بورسیههای DAAD آلمان، بورسیههای استانی ایتالیا و بورسیههایی نظیر Chevening در انگلستان است.
راهکار سوم: آزادسازی مدارک با استفاده از کاریابیها
با توجه به دستورالعمل وزارت علوم برای آزادسازی مدارک دانشجویان پس از کاریابی ناموفق به مدت 6 ماه در داخل ایران، بسیاری از متقاضیان ایرانی موفق شدند هزینههای مربوط به آزادسازی مدارک تحصیلی خود را که شاید در برخی موارد بیش از 100 میلیون تومان تعیین شده است را پرداخت نکنند. اگرچه ممکن است این فرآیند فرآیند زمانبری باشد، ولی برای دانشجویانی که بیش از 10 ماه برای فرآیند مهاجرت تحصیلی یا کاری خود برنامهریزی دارند، استفاده از این ترفند میتواند باعث کاهش هزینههای مهاجرت به خارج از کشور شود.
راهکار چهارم: خرید از فروشگاههای مناسب
با صرف چند ساعت زمان و جستجو میان فروشگاههایی که دانشجویان یا مهاجران امکان خرید ارزانقیمت از آنها را در کشورهای مختلف دارند، میتوانید به طور جدی هزینههای خوردوخوراک، پوشاک و سایر هزینههای الزامی زندگی را در کشورهای مختلف کاهش دهید. مثلاً خرید از فروشگاههایی مثل Costco در کانادا برای همه مهاجران میتواند علاوه بر امکان خرید اعتباری، مزایای بیشماری مثل استفاده از تخفیفات بسیار زیاد و همچنین امکان بازگشت کالا پس از مدتی استفاده را فراهم کند. این مزایا میتواند هزینههای مربوط به مهاجرت به کشورهای مختلف را به طور چشمگیری کاهش دهد.
راهکار پنجم: استفاده از خوابگاههای اشتراکی
یکی از روشهایی که فارغ از نوع مهاجرت شما میتواند حداقل در چند ماه اولیه مهاجرت باعث کاهش چشمگیر هزینههای زندگی در کشور مقصد شود، استفاده از خوابگاهها و خانههای اشتراکی است، روش مرسومی که در بیشتر کشورهای جهان به متقاضیان اجازه میدهد تا بتوانند در اقامتگاههایی زندگی کنند که امکان استفاده از برخی خدمات مثل آشپزخانه یا سرویس بهداشتی و حمام مشترک با سایر ساکنین است. این روش باعث میشود تا در بسیاری از موارد هزینه اجاره مسکن یا خوابگاه به بیش از یک سوم کاهش یابد.
راهکار ششم: کار دانشجویی
برای علاقهمندان به تحصیل در خارج از کشور یکی از موثرترین روشها برای تقلیل هزینههای زندگی و مهاجرت امکان استفاده از کار دانشجویی در کشورهای مختلف است. اگرچه شانس پیدا کردن کار دانشجویی و همچنین درآمد ناشی از آن به طور مشخص با عواملی مثل نوع حرفه، میزان تخصص و آشنایی با زبان ارتباط دارد، ولی حداقل حقوقی که دانشجویان در ساعات کار قانونی خود میتوانند دریافت کنند، باعث جبران بخشی از هزینههایی هستند که مجموعاً در مسیر مهاجرت تحصیلی پرداخت میشود.
جمعبندی و نتیجهگیری
برآورد کردن هزینههای مهاجرت برای مدیریت هزینه و همچنین انجام برخی امور برای کاهش این هزینهها اهمیت بسیار زیادی دارد، چرا که بسیاری از افراد بدون داشتن درک درستی از هزینههایی که قرار است در مسیر مهاجرت به این افراد تحمیل شود، دچار چالشهای جدی در مسیر مهاجرت یا حتی پس از آن در ادامه زندگی در کشور مقصد شدند. بنابراین سعی کردیم بر اساس تجربه مشاوره با بیش از هزاران پرونده موفق در کشورهای مختلف جهان به ارائه تخمین واقعی و درستی از هزینههای زندگی و همچنین ارائه راهکارها برای کاهش این هزینهها در روشهای مختلف مهاجرتی بپردازیم.