بروز مشکلات متعدد از نوع افسردگی و استرس پس از مهاجرت برای متقاضیان ایرانی باعث شده است تا پرسش اینکه چگونه خود را برای زندگی دانشجویی در کشورهای خارجی از لحاظ روانی آماده کنیم به یکی از مهمترین پرسشهایی تبدیل شود که امروزه متقاضیان ایرانی در پی پاسخی مناسب برای آن هستند. سعی کردهایم با توجه به اینکه سالهاست در زمینه مشاوره مهاجرت به خارج از کشور در خدمت هموطنان عزیزمان بودهایم و تجربه برخورد با افراد مختلف در بیش از 38 کشور جهان را داشتهایم، پاسخی شایسته به این پرسش را در این مقاله ارائه کنیم.
سعی کردهایم در این مقاله علاوه بر دانش تجربیای که در این زمینه برای مجموعه آریاناپارس به دست آمده است، از اطلاعات موثق وبسایتهایی مثل سازمان بهداشت جهانی و همینطور مطالب مفیدی که سایت دانشگاههای خارجی در این خصوص ارائه دادهاند نیز استفاده کنیم.
جدول محتوا
چرا آمادگی روانی در مهاجرت تحصیلی اهمیت دارد؟
طبق آخرین تحقیقات سازمان بهداشت جهانی یعنی WHO نزدیک به 35 درصد از دانشجویان بینالمللی در سال اول مهاجرت تحصیلی با مشکلاتی نظیر افسردگی یا استرس شدید روبهرو هستند. این مشکل میتواند به طور مستقیم در نحوه عملکرد دانشجویان در کشور مقصد تأثیرگذار باشد. مثلاً به تجربه دانشجویانی را دیدهایم که به خاطر درگیری با مشکلات ناشی از افسردگی پس از مهاجرت نتوانستند عملکرد تحصیلی مناسبی را در حین تحصیل در کشورهای خارجی داشته باشند و همین مسئله باعث شده تا به خاطر کمتر شدن نمرات عملاً امکان استفاده از بورسیه تحصیلی را از دست بدهند و حتی حیرتانگیز است اگر بدانید که تعداد زیادی از افرادی که برای مشاوره به مجموعه آریاناپارس مراجعه کردهاند، در چند روز و چند ماه اول مهاجرت خود به کشورهای مختلف ابراز نمودهاند که قصد دارند علیرغم طی شدن مسیر طولانی برای دریافت ویزا به ایران بازگردند و نمیتوانند دلتنگی و غربت ناشی از دوری از خانواده را تحمل کنند. بنابراین آمادگی روانی در مهاجرت تحصیلی نه تنها میتواند باعث سازگاری سریعتر با محیط جدید شود بلکه به طور قطع افت تحصیلی ناشی از استرسهای پس از مهاجرت را برای دانشجویان کاهش میدهد. از طرفی با جلوگیری از مشکلاتی مثل انزوای فردی باعث میشود تا فعالیت دانشجویان در امور اجتماعی پررنگتر شده و در نتیجه باعث ایجاد شبکهسازی برای موفقیتهای آتی در مسیر تحصیل یا کار در کشور مقصد خواهد بود. مهمتر آنکه عملاً هیچ کسی نمیتواند یک زندگی توأم با افسردگی و احساس انزوا و یک زندگی رضایتبخش و خوشایند بداند.
نشانههای رایج استرس و افسردگی در دانشجویان ایرانی در خارج از کشور
تشخیص دادن اینکه احساس ناراحتی پس از مهاجرت تحصیلی صرفاً یک احساس زودگذر و طبیعی است یا اینکه دانشجو در حال طی کردن دورهای از بیماری یا افسردگی است، معمولاً برای بسیاری از دانشجویان ایرانی کار سخت و مشکلی است و همین مسئله باعث میشود تا با عدم به کارگیری روشهای درست یک مسئله کوچک تبدیل به یک معضل برای دانشجویان پس از مهاجرت تحصیلی گردد. میتوانیم بر اساس برخی از موارد و رویت برخی نشانهها در دانشجویان پس از شروع زندگی جدید در کشور مقصد تشخیص دهیم که آیا این احساس ناراحتی صرفاً یک احساس زودگذر و طبیعی است یا نیاز داریم تا برای حل آن بهصورت جدی فکری بکنیم. این نشانهها عبارتند از:
مشکل در خواب و تمرکز
بیانگیزگی برای شرکت در محیط دانشگاه، نگرانی مداوم در رابطه با مسائل تحصیلی یا مالی، احساس انزوا و تنهایی، کاهش اشتها یا پرخوری عصبی و احساس خستگی مداوم و عدم انرژی.
چگونه از افسردگی و استرس پس از مهاجرت جلوگیری کنیم
حالا که به بررسی نشانههای افسردگی و استرس پس از مهاجرت تحصیلی پرداختیم، باید به بررسی راهکارهایی برای جلوگیری از بروز این مشکلات نیز بپردازیم. راهکارهایی که میتواند به طور مستقیم باعث کاهش افسردگی و استرس پس از مهاجرت تحصیلی شود.
راهکار اول: آموزش و آگاهی
یکی از بهترین راهکارها برای جلوگیری از افسردگی و استرس پس از مهاجرت تحصیلی آموزش و آگاهی است. مثلاً متقاضیانی که پیش از مهاجرت به خارج از کشور در خصوص چالشهای احتمالی که ممکن است با آن روبهرو شوند آگاهی داشته باشند، میتوانند با آمادگی بیشتری با این چالشها مواجه شوند و در نتیجه افسردگی و استرس کمتری را تجربه کنند.
راهکار دوم: برنامهریزی مالی
یکی دیگر از راهکارها برای جلوگیری از افسردگی و استرس پس از مهاجرت تحصیلی برنامهریزی مالی است. مثلاً متقاضیانی که پیش از مهاجرت به خارج از کشور بودجه خود را برای هزینههای زندگی و تحصیل در کشور مقصد برنامهریزی کنند، میتوانند با استرس کمتری با هزینههای زندگی در کشور مقصد مواجه شوند.
راهکار سوم: ایجاد شبکه حمایتی
یکی از بهترین راهکارها برای جلوگیری از افسردگی و استرس پس از مهاجرت تحصیلی ایجاد شبکه حمایتی است. مثلاً متقاضیانی که پیش از مهاجرت به خارج از کشور با دانشجویان ایرانی یا ایرانیان مقیم کشور مقصد ارتباط برقرار کنند، میتوانند با حمایت بیشتری با چالشهای زندگی در کشور مقصد مواجه شوند.
راهکار چهارم: ایجاد شبکههای دوستی از ایران
یکی از روشهایی که برای دانشجویان نه تنها در مسیر مهاجرت بلکه پس از آن نیز میتواند مزایای زیادی داشته باشد، یافتن متقاضیانی است که بهصورت مشابه قصد دارند برای ادامه تحصیل به کشور مدنظرتان مهاجرت کنند. تصور کنید که به جای اینکه بهصورت انفرادی به یک کشور برای تحصیل مهاجرت کنید، با چند نفر از هموطنانتان که قصد دارند در دانشگاه و رشته مورد نظر شما ادامه تحصیل دهند، در یک روز به کشور جدید پا بگذارید و حتی مراحل دریافت خوابگاه و انجام امور اولیه مهاجرت را با یکدیگر صورت دهید. طبیعی است که این راه حل میتواند به طور جدی استرس و افسردگی در کشور مقصد را کاهش دهد.
راهکار پنجم: نگاه واقعبینانه
رویاپردازیهایی که معمولاً ایرانیان برای خود در مسیر مهاجرت انجام میدهند ممکن است باعث بالا بردن انگیزهشان در کشور جدید باشد، ولی اگر این نگاهها نگاههای واقعبینانهای نباشند، به طور قطع باعث بالاتر رفتن انتظارات نسبت به انتظارات واقعبینانهای است که دانشجویان باید از مهاجرت تحصیلی خود داشته باشند. مثلاً از تعداد زیادی از موکلین خود این جمله را میشنویم که فکر نمیکردیم زندگی در کشور جدید از لحاظ اقتصادی اینقدر سخت باشد که حتی برای خرید یک آب معدنی در فروشگاه توان مالی نداشته باشیم. حالا تصور کنید فشارها و استرسهای پس از مهاجرت میتواند از خرید یک بطری آب معدنی تا موفقیت در اخذ نمرات در کشور جدید یا حتی رضایتمندی از کیفیت زندگی در حال تعمیم پیدا کند.
چگونه با افسردگی در کشور جدید مقابله کنیم؟
حالا تصور کنیم که علیرغم همه راهکارهایی که به آن اشاره کردهایم، باز هم شرایط طوری رقم خورد که دانشجو دچار استرس یا افسردگی شد. در این بخش قصد داریم به راه حلهایی که دانشجویان پس از مواجه شدن با افسردگی میتوانند از آن برای حل مشکلات خود بهره بگیرند بپردازیم. به طور قطع اصلیترین توصیهای که میتوان به افراد مختلف در برخورد با بیماریهای مزمن روانشناختی ارائه کرد این است که سعی کنند با کمک گرفتن از یک متخصص در این زمینه به طور حرفهای و سریع به این مشکل پاسخ دهند، ولی علاوه بر آن ارتباط بسیار قوی با خانواده و در میان گذاشتن این مشکلات با اعضای خانواده یا دوستان مورد اعتماد یکی از مهمترین راهکارهایی است که میتواند باعث کاهش افسردگی و استرس دانشجویان شود. به علاوه ارتباط گرفتن با اجتماع ایرانیان در کشورهای مختلف باعث میشود تا راه حلهای دیگری نیز پیش روی متقاضیان در هنگام بروز این مشکلات به وجود بیاید. بنابراین توصیه میکنیم با جستجو در شبکههای اجتماعی سعی کنید عباراتی مثل ایرانیان مقیم لندن یا ایرانیان مقیم برلین در کشور مورد نظر خود، اجتماعی از هموطنان ایرانی که در حال حاضر در کشور میزبان شما مشغول به زندگی هستند را بیابید.
جمعبندی و نتیجهگیری
اگرچه بروز بیماریهای روانشناختی برای افراد مختلف ممکن است اجتنابناپذیر باشد، ولی با انجام دادن برخی راهکارها میتوان تأثیر افسردگی و استرس پس از مهاجرت برای متقاضیان ایرانی را تا حد چشمگیری کاهش داد. بنابراین سعی کردهایم در این مقاله بر اساس تجربهای که در بیش از دو دهه مشاوره مهاجرت به خارج از کشور برای متقاضیان ایرانی به دست آوردهایم را در این زمینه بیان کنیم.